Finans & ekonomi & borsa alanlarına ilgi duyan yatırımcılar ya da üniversite öğrencileri için en iyi finans kitapları listesi hazırlamak istedim. Küresel ekonomik sistemi anlatan ve gündelik sıradan diyebileceğimiz olayların aslında hiçte sıradan olmadığını arka planda ciddi ekonomik planların olduğunu dünyaca ünlü yazarların kitaplarından da görebiliriz. Yeni dünya düzeninde uluslararası ticaret, ülkeler arasında oluşan rekabet anlayışı ve döviz kuru savaşları son yıllarda etkinliği arttırmış durumda. Diğer yazılarımızda bahsetmiş olduğumuz gibi borsalarda yatırım yapan yatırımcılarında mutlaka okuması gereken Dünya ekonomik görünümünü anlatan finans kitapları bulunmaktadır. Sizler için hazırlamış olduğum ekonomi kitapları listesini sıralaması fark etmeksizin okuyabilirsiniz.

1.Örneklerle kolay ekonomi /Mahfi EĞİLMEZ

Adından da anlaşabileceği gibi Mahfi EĞİLMEZ hocamızın yazmış olduğu örneklerle kolay ekonomi kitabı ekonomi dünyasından bir haber olsanız bile sizlere en kolay yoldan ekonomi terimlerini öğretmeyi hedefler. Ekonomi kanallarını izlerken söylenen GSYH, TÜFE, Politika faizi vb. tanımları duyupta ne olduğunu anlamıyorsanız kitaplığınızın başucunda olması gereken nadide eserlerden birisi olarak görüyorum. Bu anlamda ekonomi ve finans alanına yeni başlayanlar için olmazsa olmaz denebilecek olan kitap kolay anlaşılır dili ile okuyucuyu hiç sıkmıyor.

2.Makro Ekonomi /Mahfi EĞİLMEZ

En iyi ekonomi kitapları dediğimizde aklımıza ilk gelen yazarlardan olan Mahfi EĞİLMEZ’in bir diğer kitabı Makro ekonomi adlı eseri daha çok üniversite öğrencileri tarafından okunabilecek ya da ekonomik faaliyetleri okuyup anlayabilme konusunda belirli bir temel bilgiye sahip olan kişiler tarafından tercih edilebilir. Eser, üniversite yıllarında bizlere okutulan kalın ve formüllerden oluşan kitaplar gibi olmayıp oldukça sade ve anlaşılır bir dille yazılması herkesin ilgisini çekebilecek türden olmuştur. Karışık formüllerle gözünüzü korkutmak yerine neredeyse bakkal hesabı sadeliğinde ekonomik faaliyetlerin nasıl gerçekleştiğini bizlere aktarır. Makro ekonomi adlı kitabı KPSS sınavına hazırlanan kişiler dahi temel altyapı hazırlamak amacıyla alıp okuyabilirler.

3.Dünya Ekonomisi / Ted WALTHER

Finans öğrenmek için kitap tavsiyeleri dendiğinde listemin ilk sıralarında bulanan ve bulabiliyorsanız bana göre başucu niteliğinde satın alınması gereken, adından da anlaşılabileceği üzere Dünya ekonomisi düzenini basit bir şekilde bizlere anlatan Ted WALTHER; kitabında ulusların zenginliğini ve ekonomik yönden gelişmemiş ülkelerin neden gelişmediğini bizlere tüm açıklığıyla anlatmıştır. Bunları anlatırken ekonomi konusunda uzman olmayan kişilerin anlayabileceği şekilde bir dil kullanarak uluslararası finans ve ticaret konusunda bizlere oldukça önemli bilgiler sunan kitap özellikle karşılaştırmalı üstünlük teorisini oldukça güzel bir şekilde işlenmiştir.

4.Teknik Analiz Mi Dedin Hadi Canım Sende / Ali PERŞEMBE

Zaman zaman hala bilgileri tazelemek için açıp okuduğum en iyi borsa kitapları arasında ilk beşe girebilecek türden olan Ali PERŞEMBE hocamızın kitabı borsada yatırım yapmak isteyen herkesin mutlaka okuması gereken bir kitap. Kitap 4 ciltten oluşmakta ve sizlere teknik analizi baştan düşündüren ve sorgulayan yöntemiyle bugüne kadar keşke okusaymışım dedirtecek bilgiler veriyor. Borsa teknik analiz kitapları dendiğinde kesinlikle okunması gereken kitaplar listemde bulunan bugüne kadar bildiklerinizi en baştan sorgulatır nitelikte.

5.Mumların Gizemi /Ahmet MERGEN

Borsa yatırımcısı iseniz Ahmet MERGEN hocamızın adını duymama ihtimalinizi düşünmüyorum 🙂 Borsada teknik analiz üzerine sayılabilecek ender kitaplardan olan Mumların Gizemi bizlere grafiklerde yer alan mumların dilini öğretiyor. Evet yanlış anlamadınız bu kitap sayesinde borsa yatırımcıları artık grafik üzerinde yer alan mumların ne demek isteğini net bir şekilde anlayabilirler. Kitapta ayrıca sadece mum grafikler üzerine değil, birçok teknik analiz stratejisi, göstergeler ve formasyonlar gibi bilgileri de nasıl kullanabileceğiniz detaylı bir şekilde anlatılmış. En iyi finans kitapları arasında daha üst sıralarda olan kitap listemizin karışık olması sebebiyle 5.sırada yer aldı.

6.Mali Tablolar Analizi / Öztin AKGÜÇ

Hisse senetleri piyasalarında yatırım yapan her yatırımcının bilanço zamanı gelen bilançodan sadece kar/zarar kalemine baktığını biliyorum 🙂 Borsada temel analiz bilmeden teknik olmaz diyenlerden biri olarak, üniversitede okumuş olduğum Mali Tablolar Analizi ile bir şirketin bilançosuna bakarak nasıl kar ettiğini/zarar ettiğini, karın nereden geldiğini, işletme faaliyetlerinin sürdürülebilir olup olmadığını vb. daha birçok bilgiyi ayrıntılı şekilde öğrenebilirsiniz. Kitap biraz kalın olduğundan daha çok akademik çalışmalar için uygun olduğunu söylemeliyim. Borsa temel analiz kitapları dendiğinde bana göre kesinlikle okunması gereken en güzel kaynaklardan birisidir.

7.Borsada Tek Başına / Peter LYNCH

Borsada tek başına özellikle piyasalarda şirketlere yatırım yapılırken dikkat edilmesi gereken temel kuralları bizlere bütün açıklığı ile gösteriyor. Döneminin en çok satanlar listesine adını yazdıran kitap uzun yıllar piyasalarda en iyi yatırım kitapları arasına girmeyi başarmıştır. Özellikle yurtdışı piyasalarda işlem yapanlar için okunması gereken finans kitaplarından olan borsada tek başına temel analiz yöntemi konusunda kendini geliştirmek isteyen yatırımcılar için olmazsa olmazlar arasında diyebilirim.

8.Trend Takipçisi / Michael W. Covel

Yurtdışı piyasalarda işlem borsa yatırımcıları için okunması gereken öğretici bir kitap olan trend takipçisi piyasada başarılı olmuş birçok stratejiyi grafikler ve formüller ile sizlere açıklıyor. Kitapta gördüğüm tek negatif durum fazla tekrarlara yer vermesi olmuş. Örnek vermek gerekirse 500 sayfalık kitap 400 sayfada bitirebilir olması. Bunun dışında içerisinde finans dünyası ile ilgili değişmeyen yıllardır aynı olan şablonu sizlere oldukça akıcı bir şekilde anlatarak borsalarda yatırım yapan kişiler için okunması gereken en iyi finans kitapları arasında yer almakta.

Faiz kelime anlamı olarak paranın kullanım karşılığında ödenen bedeldir. Biraz daha açacak olursak kiralanan paranın kiralanma bedeline faiz adı verilmektedir. Günümüz konvansiyonel(geleneksel) ekonomi ülkelerinde finansal piyasalarda faiz oldukça önemli yer edinmektedir. Ülkelerin belirlemiş olduğu politika faizi ile makro ekonomik veriler (büyüme, işsizlik, yatırımlar, tasarruf oranları) dengelenmektedir. Faiz artırımı ya da azaltılması günümüzde ekonomiler için oldukça önemli olmasının yanında, gelişmekte olan ekonomiler için kilit nokta halini almıştır. Merkez bankaları belirlemiş oldukları politika faizi ile ülke ekonomik görünümü hakkında oldukça belirleyici bir görev üstlenmektedir. Son zamanlarda ülkemizde de oldukça önemli olan sorulardan olan faiz artırımı nedir, faiz artırımı neyi etkiler ve merkez bankası faiz artırımı ne demektir konularına bu yazımızda yer vereceğiz.

Merkez bankalarının ülkelerin ekonomi yönetimleri için oldukça önemli görev üstlendiğini yukarıda belirtmiştik. Merkez bankaları ülkedeki siyasi iktidarın ekonomik politikaları ile uyumlu olup para politikalarına yön verirler. Ülkemizde son zamanlarda oldukça tartışılan konulardan birisi olan merkez bankası bağımsızlığı konusu da buradan gelmektedir. İktidar sahipleri belirlemiş olduğu ekonomik program ile tüm kurumların ortak hareket etmesini istemektedir. Buna karşılık siyasi iktidar tarafından atanan merkez bankası başkanları zaman zaman para politikası kararlarında görüş ayrılığı yaşadığından siyasi krizlere neden olabilmektedirler.

Merkez bankalarınca belirlenen faiz artırımı nedir ? Merkez bankaları faiz artırımı yaparak piyasadaki para miktarını belirleyerek ülkenin ekonomik görünümüne yön verirler. Faiz artırımını en iyi anlamanın yolu olarak kendinizi merkez bankasının yerine koyarak düşünebilirsiniz. Kendinizi merkez bankası yerine koyun. Etrafınızda paraya ihtiyacı olan şirketler, bankalar ve hane halkı (bireyler) bulunmakta. Siz ise elinizdeki faiz oranı gücünü kullanarak piyasadaki para miktarını, borçlanma oranlarını, döviz kurlarını, yatırımları ve etrafınızdaki insanların zenginleşmesini(büyüme) etkileyebiliyorsunuz.

Elinizde büyük bir güç var fakat bu gücü yanlış kullanırsanız ülkenin ekonomik görünümünü bozabilir, etrafınızdaki insanların fakirleşmesini ya da zenginleşmesini sağlayabilirsiniz. Siz olsanız faiz artırımı yapar mıydınız ? Ya da neye göre faiz artırımı yapardınız ? Şimdi gelin beraber faiz artırımının neden olabileceği olumsuz etkileri nelerdir inceyelim.

Merkez Bankası Neden Faiz Artırımı Yapar ?

Faiz oranları ülkedeki yatırımları ve üretimi belirleyen en önemli faktör olduğunu yukarıda belirtmiştik. Merkez Bankası(Siz) faiz oranlarını artırarak ülkedeki yatırımları, üretimi, tasarrufları ve döviz kurlarını etkileyebileceğini yukarıda söylemiştik. Faiz paraya ihtiyacı olan kişinin başka bir kişiden borç alması durumunda parayı kullanma bedeli olarak karşı tarafa ödediği bedel olduğunu biliyoruz. Peki paraya ihtiyacı olan ülkelerde merkez bankaları neden faiz artırır ? Cevap çok basit paraya ihtiyaç olduğu için 🙂 Faiz artırımı yapmanın herkes olumsuz bir durum olduğunu biliyorsa merkez bankaları neden faiz arttırıp ülkenin ekonomik görünümünü bozmaya çalışsın ?

Faiz artırımının olumsuz etkileri nelerdir ? Bütçe açığı bulunan ülkelerde finansman ihtiyacı bulunduğundan, ilgili yatırımların yapılabilmesi ve üretimin devam edebilmesi için ülke yönetimleri paraya ihtiyaç duyarlar. Bütün ülkelerin borcu bulunmaktadır. Hatta dünyada en büyük borcu olan ülkenin süper güç olan A.B.D nin olduğunu söylesem şaşırabilirsiniz. Her ülkenin gelişmişlik seviyesi, kalkınma düzeyleri ve ekonomik yeterlilikleri farklı olduğundan belirlemiş oldukları faiz oranları da farklıdır. Basit bir örnekle düşünecek olursak Almanya politika faizi ile Türkiye politika faizi aynı değildir. Nedeni ise iki ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik gelişmişlik seviyesi ve siyasi-politik risklerdir. Temelde ise iki ülkenin paraya ihtiyaç duyma seviyesinin farklı oluşudur.

Ülkedeki faiz oranları artarsa ne olur ? Faiz oranları yatırımların azalmasına, döviz kurlarının düşmesine, kredi ve mevduat faizlerinin yükselmesine, dolaylı yönden işsizliğin artmasına ve üretimin azalmasına neden olmaktadır. Faizlerin %1000 lere ulaştığı 2001 bankacılık krizinde söylenen “paradan para kazanma” cümlesini birçok kişi hatırlayacaktır. İşte faiz oranlarının artması yeni iş kurma fikrinde olan yatırımcıları azaltacağından birçok yatırımcıyı risksiz yatırım aracı olan mevduat faizine yöneltmektedir.

Faiz artırımının zararları nelerdir ? Faiz oranlarının artmasının en büyük etkilerinden birisi de döviz kurlarının düşmesidir. Ülkemizde de son zamanlarda faiz oranlarının artırılması ile döviz kurlarının ve bunun sonucunda enflasyonun dengelenmesi politikası güdülmektedir. Ülkedeki faiz oranları arttırıldığında ülkeye sıcak para girişi(döviz) sağlanır ve yabancı yatırımcı sayısı artar. Bol olan şeyin fiyatı düşük olur mantığından hareketle döviz kurları düşmeye başlar.

Faiz yükselirse ne olur sorusuna verilebilecek cevaplardan birisi de faiz oranlarının artmasının en önemli diğer bir sonucu enflasyonist baskıyı azalmasıdır. Ülkemiz içinde bulunduğu şartlar gereği ithalata bağımlı olmakla beraber ithal girdilerin çoğu yabancı para cinsiyle yapılmaktadır. Ülkedeki döviz kurunun yüksek olması ve yabancı para ile ülkemize giriş yapan mallar ve ürünler döviz kuru arttıkça ithal girdilerin maliyeti artacağından malların ve hizmetlerin fiyat artışları ülke içindeki enflasyonu arttıracaktır.

Algoritmik trade bilgisayar programlama dillerini kullanarak borsalarda, emtialarda ya da kripto paralarda işlem yapmamıza yarayan robot sistemlerdir. 1990 yıllarında yazılı kağıt senetlerden günümüzde artık yüksek frekanslı işlemler olarak tabir edilen HFT sistemleri ile robotların işlem yapmasından bahsediyoruz. Algoritmik trade son zamanlarda birçok traderın dikkatini çeken en önemli konular arasında yer almaktadır. Nitekim borsalarda artan robot algısı ile küçük yatırımcının 1-0 geride olduğu düşünülmekte ve gelişen teknoloji birçok küçük yatırımcıyı algoritmik sistemler ile hisse senedi işlemleri yapmaya zorlamıştır. Algoritmik trade adı sizlere yapılması zor olarak gelse de aslında düşündüğünüz kadar zor değil. Son zamanlarda gelişen bilgi teknolojileri ile Matriks & Meta Trader & Ideal gibi programlar aracılığı ile yazılım dili bilmeden de algoritmik trading formülleri üreterek kendi algoritmanızı yazabilirsiniz.

Gelişen dünya sistemine ayak uydurmaya çalışan tüm yatırımcıların son zamanlarda algoritmik trading sistemleri ilgisini çekmekte hatta yatırımcılar algoritmik trade eğitimi konusunda çeşitli araştırmalar yapmaktadır. Biz küçük yatırımcıların algoritmik trading sistemlerine başlamadan önce ciddi bir teknik analiz bilgisi oluşturmak gerektiğini düşünenlerdenim. Borsada algoritma sistemleri kurmanın avantajları olduğu gibi dezavantajları da bulunmaktadır. Şimdi gelin algoritmik trade stratejileri nasıl oluşturulur detaylıca inceleyelim.

Algoritmik Trade Nedir ?

Algoritmik trade nedir nasıl yapılır ? Algo trade yapmanın mantığında fiyat analizi yapan indikatörler ve araçlar yatmaktadır. Tradingview ya da Matriks üzerinde hisse senedi ya da farklı bir sembolün analizini yaparken kullanmış olduğunuz indikatörleri düşünün. Birçok kişinin kullanmış olduğu hareketli ortalamaları ele alalım. Traderlar büyük trendleri yakalamak için hareketli ortalama stratejilerinden faydalanır. Bu stratejiyi uygularken bilgisayar başında uyuyakalabilirsiniz 🙂 Algoritmik trading sistemleri ise sizi bilgisayar başında olmaktan kurtarır ve sizin yerinize işlemler yapar.

Tatile çıktığınızı düşünün kumsaldasınız laptopunuz yanınızda ve buz gibi soğuk içeceğinizi içerken arada bir ekrana bakıyorsunuz. Ne kadar güzel hayaller dimi 🙂 Eğer borsalarda işlem yapıyorsanız bu hayallere ulaşmanız konusunda algoritmik trading sistemleri hayallerinize bir adım daha yaklaşmanıza sebep olabilir. Kullanmış olduğunuz işlem stratejisini anlık takip etmek ve buna göre pozisyon açmak yerine milisaniyeler ile işlem yapan robotların hayatınızı ne kadar kolaylaştırdığını düşünün.

Algoritmik Trade Nasıl Yapılır ?

Traderların aklındaki en büyük sorulardan birisi olan algoritmik trade nasıl yapılır inceleyelim. Piyasalarda işlem yaparken teknik analiz bilginizi kullanarak belirli bir algoritma yapabilir bunu incelediğiniz hisse senedi, VİOP ya da kripto para piyasasında geçmişe dönük test yaparak başarı oranınızı görebilirsiniz. Peki piyasalarda işlem yapabilmek için algoritmik trade nasıl yapılır, finansal piyasalarda algoritma nasıl yazılır ?

Piyasalarda algoritma yazabilmek için yukarıda söylediğim gibi önce teknik analiz bilginizin gelişmesi gerekir. Teknik analiz yaparken kullanmış olduğunuz indikatörleri Matriks ya da farklı bir program üzerinde formülize ederek kendi algoritmanızı yazabilirsiniz. Oluşturacağınız formüller ile al-sat yapmak yerine tarama listeleri de yapabilirsiniz.

Algoritmik trade stratejileri oluştururken yukarıda bahsetmiş olduğum gibi C# programlama dili bilmenize gerek yoktur. Matriks üzerinde sizler için oluşturulan fonksiyonlar birçok konuda sizlere yardımcı olacaktır. Algoritmik trading stratejileri oluştururken en çok kullanacağınız fonksiyonlardan bazıları; cross, if ve rate of change olarak yer almaktadır.

Piyasada birçok trader hareketli ortalama, RSI, hacim, momentum, stochastic gibi indikatörleri kullanarak ya da çeşitli formasyonlara göre kendi algoritmasını oluşturmaktadır. Matriks explorer ekranından oluşturabileceğiniz yeni sistemleri işleme açmadan önce mutlaka backtestini yapınız. Yapmış olduğunuz algoritma backtestlerde iyi sonuçlar verse bile canlı performansı sizi üzülebilir bu nedenle ilk zamanlar küçük miktarlarla canlıda test etmek oldukça önemlidir.

Algoritmik Trading Avantajları

• Siz uyurken oluşturduğunuz algoritma çalışır ve sizin yerinize işlem yapar.
• 7/24 piyasayı izlemek ve haberleri takip etmek zorunda kalmazsınız.
• Duygusal işlemler olmayacağı için kar/zarar oranınız tahmin edilebilir ölçüde bellidir.
• Sürekli hisse taraması yapmanıza gerek kalmaz robot sizin yerinize sürekli yeni hisseler bulur ve alım-satım yapar.
• Oluşturduğunuz algoritma koşulları ile alım-satım yapar.
• Farklı stratejileri aynı anda kullanabilirsiniz.

Algoritmik Trading Dezavantajları

• Belirlemiş olduğunuz zaman dilimine göre oldukça fazla işlem açabileceğinizden işlem maliyetiniz artar.
• Algoritmik trading işlemleri için bazı aracı kurumlar farklı komisyon oranı uygulayabilmektedir.
• Trend oluşmayan yatay piyasalarda oluşturduğunuz algoritma piyasaya yenik düşebilir ve sermayeniz eriyebilir.

Piyasalarda bazı yatırımcılar 5 saniyelik periyotlarda işlem yaparlarken bazıları ise saatlik periyotlarda pozisyon açmaktadır. Trading yapacağınız periyot ne kadar kısalırsa sistemin o kadar çok sayıda işlem açacağını unutmayınız. Çok sayıda işlem açmak aracı kurumu zengin edebilir. Bu nedenle az sayıda işlemle maximum karı hedefleyen optimal sistemleri tercih edebilirsiniz. Yapacağınız stratejileri zaman zaman kontrol etmek de faydanıza olacaktır. Aksi taktirde yukarıda belirttiğim gibi yatay piyasalarda birçok sistem çöp olmaktadır.

Buraya kadar matriks formülleri ile algoritmik trading sistemlerinden bahsettik. Matriks formülleri ile trade dışında C# program dilini kullanarak daha spesifik trade yöntemleri geliştirebilir kendi algoritmanızı yazabilirsiniz. Ayrıca C# ile trade yapmak isterseniz Ideal programını sizlere önerebilirim.

2020 yılında yaşanan yeni yatırımcı rekoru ile borsalarda yerli yatırımcı sayısı bir hayli artmıştı. Yaşanan artış sonrasında borsalarda balon korkusu sarmaya başladı. Yeni yatırımcıların borsaya ilgisinin artmasıyla tecrübesiz olan yatırımcıların zarar görmemesi amacıyla dergi, gazete ve sosyal medya mecralarında sürekli uyarılar yapılıyor. Birçok kişinin ciddi kayıplar yaşadığı borsada para kazanmak gerçekten zor mu ? Ülkemizde özellikle 2001 bankacılık krizi öncesinde borsaya yatırım yapıp yaşanan sert düşüşleri yaşayan kimseler hala borsalara temkinli bakıyor. Borsalar milyonlarca yatırımcının para kazanma hayali ile girip para kazanmaya çalıştığı sermaye piyasalarıdır. Borsalarda yatırım yapmadan önce temel finansal bilginiz yoksa muhtemelen kazandığınız ilk paralar tesadüfen olacaktır. Kasım aylarında Borsa İstanbul’da yaşanan ralli ile başlayan borsa ilgisi şu sıralar yerini korkuya bırakmış durumda. Bana göre malesef ki ülkemizde finansal okur yazarlık bilgisi olmadan yılların birikimlerini sağdan soldan duymuş olduğu yanlış bilgilerle bir şirkete yatıran insanların sonu hüsran olmaktadır. Borsada para kazanmaktan önce para kaybetmemeyi öğrenmek bana kalırsa işin esas kuralıdır. Bu nedenle yazımızda borsada nasıl para kazanılır ve borsada para kazanmak için bilmeniz gerekenler konusunu incelemek istiyorum.

Borsa nedir ? Borsalar belirli bir finansal varlığın alınıp satıldığı yerlerdir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere borsalar alıcı ve satıcıların buluştuğu finansal enstrümanın değerini belirlediği piyasalardır. Evet yanlış duymadınız finansal varlığın değerinin belirlendiği piyasalardır. Biz yatırımcılar borsalarda işlem gören şirketlerin, emtiaların yada kripto paraların değerini belirleyenleriz. Borsada para kazanma stratejilerine başlamadan önce borsaların nasıl çalıştığını ve işlediğini bilmemiz bizlerin faydasına olacaktır.

Borsada Para Kazanmak İçin Bilmeniz Gerekenler

Borsada para kazanmak için bilmeniz gerekenlerin ilk başında eğer hisse senetleri yatırımcısıysanız şirketlerin Kamu Aydınlatma Platformu’nda yayınlamış oldukları finansal raporlarını iyi bir şekilde analiz edebilme ve değerlendirme bilginizin olması gerekiyor. Bunları öğrenmek için arama motorlarında mali tablolar analizi ya da borsada temel analiz eğitimi aramaları yapabilirsiniz. Temel finansal raporları okuyabilme yeteneğinizi geliştirdikten sonra borsalarda işlem yaparken psikolojik faktörlerin önemini kavramanız gerekir. Son zamanlarda oldukça popüler bir alan olan davranışsal finans ve yatırım yaparken psikolojik etmenlerin önemini göz ardı etmemek gerekir. Bu konularda temel düzeyde okuma yaptıktan sonra yıllardır piyasalarda işlem yapan birisi olarak sizlere borsalarda kazanmak isteyenler için naçizane birtakım önerilerde bulunmak istiyorum.

Kendinizi iyi tanıyın ve nasıl bir yatırımcı olduğunuzu belirleyin

Borsada para kazanmanın en önemli kurallarından birisi bana kalırsa borsaya neden yatırım yapılır sorusunu kendinize sormanıza başlar. Borsada paranızı 2-3 e katlama hayalinimiz mi var ? ya da bankanın vereceği mevduat faizini beğenmeyip daha iyi bir yatırım düşündüğünüz için mi borsaya girme düşünceniz oldu ? Evet bu tür soruları kendinize sorun ve vereceğiniz karar ile borsada yüksek riskli/ orta riskli /az riskli şirketlere yatırım yapın. Eğer risk iştahınız yüksek ve yüksek gelirler elde etme hayaliniz var ise piyasalarda riskli denebilecek hisse senetlerine yatırım yapabilirsiniz. Eğer risk profiliniz düşük ise getirisi düşük olan XU30 (bist30) hisselerine yönelebilirsiniz.

Sektörel bazda araştırmalar yapın

Borsada sektör araştırması yatırım yapmanın en önemli kurallarından birisidir. Neden mi ? Yatırım yaptığınız şirket teknolojik gelişmeler sonrasında gerileyebilir ya da zarar görebilir. Bu nedenle ar-ge çalışmaları yapan, yüksek teknoloji içeren şirketler gelecekte değişen koşullara daha iyi uyum sağlayacağından katma değer üreten firmalara yatırım yapmak her zaman mantıklı olacaktır. Örnek vermek gerekirse ülkemizde inşaat sektörü 2001 krizinden beri oldukça popüler ve artan konut ihtiyacı sonucunda GYO şirketleri büyümesini arttırmaya devam etmektedir. Örnekten anlayabileceğiniz üzere yatırım yapmadan önce konjonktürü iyi görün ve buna göre neden-sonuç ilişkisi kurarak gelecekte büyüme sağlayacak sektörlere yönelin.

Hisse seçerken dikkatli olun

Borsada yatırım yapmak bir şirketin karına ve zararına ortak olmak demektir. Hisse seçerken patron şirketi diye tabir edilecek firmalara değil, kurumsal firmalara yönelmenizi tavsiye ederim. Sebepsiz yere 1 hafta boyunca düşük hacimle tavan tavan gidebilecek bir hissenin aynı şekilde geri dönüş yapabileceğini unutmayın. Borsalarda spekülatif adımlarla yükselen hisseler aynı şekilde geri geldiğini birçok kez görmüşsünüzdür. Bu gibi durumlara karşı balon diye tabir edilen hisselere girmemeye özen gösterin. Hisse seçerken en temel düzeyde dikkat etmeniz gereken bilgiler aşağıdaki gibidir:

1.PD/DD değerlerine dikkat edin

PD/DD değeri nedir nasıl hesaplanır ? Piyasa değeri yatırımcıların borsalarda yatırım yaptığı firmaya biçtiği değerdir. Örnek vermek gerekirse #SASA(SASA Polyester Sanayi) şirketinde son zamanlarda artan yatırımcı sayısına bağlı olarak hissenin fiyatı yükselmiş ve haliyle piyasa değeri artarak neredeyse Türk Hava Yollarına eş değer olmuştur. Defter değeri ise işletmenin finansal raporlarına dayanılarak yapılan değerdir. Matematiksel olarak şirketin özsermayesinin bir hisse senedi fiyatına bölünmesiyle bulunur. PD/DD defteri ise şirkete biçilen değerin gerçek değere oranıdır. Gerçek değerine oranla ne kadar primlendiğini ya da kar potansiyeli olduğunu gösterir.

Hisse senedi alırken nelere dikkat edilmeli ? PD/DD değeri 10 çıkan bir şirket için gerçek değerinin 10 katı üzerinde işlem gördüğünüz söyleyebiliriz. Bu durumda gerçek değerinden 10 kat daha fazla işlem görüyorsa burada düşünmeniz gereken şey neden 10 kat fazlasına işlem görüyor olduğudur ? Birçok yatırımcı PD/DD değeri çok yüksek yatırım yapılmaz diyip PD/DD değeri düşük olan firmaya yatırım yapar. Halbuki bazen PD/DD değeri daha yüksek olan şirket daha fazla kar getirir. PD/DD değerinin herşey olduğunu düşünmeyin fakat hisse senedi seçimi yapılırken önemli temel göstergelerden birisi olduğunu unutmayın.

2.Fiyat/Kazanç oranı

Fiyat kazanç oranı nedir nasıl hesaplanır ? F/K oranı borsada işlem gören hisse senetlerinin açıklamış olduğu hisse başı kara karşılık ne kadar ödeme yapmak istediğinizi gösterir. Nasıl yani ? F/K oranı 5 çıkan bir şirket düşünelim. Buradan anlamanız gereken şey şirket yapacağı her 1 TL lik kar için siz 5 TL ödemeyi kabul ediyorsunuz demektir. Fiyat kazanç oranı bir hisse senedinin fiyatının yüksek/düşük olduğu şeklinde yorumlanabilir. Fakat tıp kı pd/dd değeri gibi f/k oranı yüksek olan bir şirketin düşük olana göre daha iyi getiriler elde ettiği görülebilmektedir. Bu nedenle sadece f/k oranına bakarak karar verilmemelidir.

Volatil hisselerden uzak durun

Volatilite nedir ? Volatilite piyasanın aşırı oynak olduğunu gösterir. Volatil piyasalarda ciddi kazançlar olabileceği gibi aşırı kayıplarda yaşanabilir. Bu nedenle sert hareketlerin yaşandığı piyasalardan uzak durun. Her gün tavan tavan giden hissenin “hiçbir ağaç cennete kadar uzamaz” ilkesinden hareketle bir noktadan satış baskısıyla karşılaşabileceğini unutmayın ve bu şekilde hacimsiz aşırı yükselip / alçalan hisseleri tercih etmeyin. Gün içerisinde tavan yapanların tabelasına bakarak dün keşke xxx hissesi alsaydım bugünde tavan oldu diye düşünmeyin 🙂 Benin hacim konusunda ne aradığımı soruyorsanız hisse taraması yaparken 2 milyon TL nin altında hacim yapan hisselere bakmıyorum.

Temettü verimliliği yüksek / Kar açıklayan şirketlere yatırım yapın

Borsadan nasıl para kazanılır ? Borsada işlem gören şirketler şirket karlarını ortaklarıyla paylaşırlar. Dağıtılan karlara temettü denir. Eğer bir şirket düzenli kar açıklayıp açıkladığı karı ortaklarıyla paylaşıyorsa bu bir şirkete yatırım yapmak isteyen yatırımcı için pozitif algı yaratır. Şirket düzenli kar elde ediyor fakat borsadaki fiyatı sürekli düşüyorsa bu tür şirketlerden uzak durun. Finansal raporlarıyla negatif korelasyon (ilişki) içerisinde hareket eden şirketlere yatırım yapmak istemediğiniz sonuçlarla karşı karşıya kalabileceğiniz sonuçları doğurabilir.

Sağdan soldan gelen tüyolara inanmayın

Borsada kazanma teknikleri nedir ? Borsada para kazanmak isteyen kişilerin malesef ki en çok yaptığı yanlışlardan birisi sağdan soldan gelen tüyolara dayanarak hisse senedi almasıdır. Akşam üzeri gelen bir telefonla “yarın xxx hissesi tavan olacak” cümlesi kime çekici gelmez ki ? Paranızın bir günde %10 değer kazanması herkes için kaçırılmayacak bir fırsattır. Bu gibi durumlarda malesef ki sonuçlar çoğunlukla hüsranla bitmektedir. Bu nedenle borsada para kaybetmemek için gelen tüyolara inanmayın kendi bilgi birikiminize dayanarak profesyonel bir şekilde yatırım yapmayı öğrenin.

Zamanında hisseyle vedalaşmasını bilin

Borsada yatırım nasıl yapılır ? Borsada yatırım yaptıktan sonra almış olduğunuz hisse senedinin fiyatı sürekli düşüyorsa sonsuza kadar bekleme yapmanın anlamı yok. Yatırım yapmadan önce teknik analizini yaptığınız hissenin destek ve direnç noktalarına sağdık kalarak destek seviyesi aşağı kırıldığında hisseyle vedalaşmasını bilin. Bazı yatırımcılar hareketli ortalamaları destek direnç olarak kabul eder, bazıları ise trendleri. Kendi stratejinize göre belirlemiş olduğunuz noktalara sadık kalmazsanız hem yeni fırsatları kaçırmış olacak hem de zararda beklemenin psikolojisi sizi yoracaktır.

Vadeli işlem ve Opsiyon Piyasası türev araçların ve pay vadeli sözleşmelerin elektronik ortamda alınıp satıldığı, Borsa İstanbul bünyesinde ve Sermaye Piyasası kurumu tarafından denetlenen kaldıraçlı piyasalardır. Tüm dünyada artan finansal ürünler ve risk algısı yatırımcıların istekleri doğrultusunda finansal varlık çeşitlenmesine gitmiş ve sonucunda vadeli işlem opsiyon piyasaları oluşmuştur. Birçok yatırımcının akıllarında viop nedir nasıl işlem yapılır sorusu bulunmaktadır. Vadeli sözleşmeler; belirli bir finansal varlığı bugünkü fiyatını ileriki tarihte anlaşılan fiyattan alma ya da satma imkanı tanıyan kontranlardır. Spot piyasaların aksine işin içinde kaldıraç söz konusu olduğu için oldukça risklidir. Daha önce VİOP da işlem yapmamış kişilerin piyasa ile ilgili bilmesi gereken temel konuları yazımız içerisinde derliyor olacağız.

VİOP Nedir ? Neden VİOP da İşlem Yapılır ?

Kaldıraçlı işlem yapmanın avantajları nelerdir ? VİOP içerisinde endeks, emtia, döviz ve hisse senedi işlemlerini çift yönlü yapabilmeyi ve kaldıraç sayesinde düşük teminatla yüksek miktarda pozisyon açabilmeyi sağlayan riskli piyasalardır. Viop nedir nasıl işlem yapılır ? VİOP un ana mantığı ters pozisyon açarak zarardan korunmamızı sağlamak olsa da birçok spekülatör ve işlem yapan kimseler tarafından tıpkı spot piyasalar gibi kazanç hedefi güdülmektedir. VİOP da işlem yapmak spot piyasada işlem yapmaya göre oldukça risklidir. Spot piyasada 1000 TL lik işlem açarken %10 zarar ettiğinizde 100 TL sermaye erimesi yaşanırken, vadeli piyasalarda 1 e 10 kaldıraç kullanıldığında sermayeniz almış olduğunuz kontrata göre ciddi oranda eriyecektir.

VİOP ta Hangi Hisseler Var ?

Yatırımcıların en çok merak ettiği sorulardan birisi de viopta hangi hisseler var sorusudur. Pay vadeliler olarak viopta 39 tane hisse senedi bulunmaktadır.

VİOP İşlem Örnekleri

VİOP da işlem yapmak bilmeyenler yatırımcılar için oldukça karışık görünebilir fakat aslında durum öyle değildir. Yapmanız gerekenler arama motorlarında güncel rakamları görmek istediğinizde VİOP teminat tutarları 2021 ya da VİOP kaldıraç oranları araması yapıp en güncel rakamları görmek olmalıdır.

Viopda başlangıç teminatı nedir ? Vadeli işlem sözleşmesi alabilmek için belirlenmiş sözleşme fiyatını hesabınızda bulundurmanız gereken minumum tutardır. Özetlemek gerekirse 1 kontrat başına hesabınızda tutmanız gereken TL cinsinden paradır.

Viopda sözleşme büyüklüğü ne demek ? Herkesin merak ettiği bir diğer konuda viopda sözleşme büyüklüğü meselesidir. Sözleşme büyüklüğü kaldıraçlı işlemlerde yarattığınız hacimdir. Özetlemek gerekirse 1 e 10 kaldıraçlı piyasada 1645 TL ile 16.450 TL lik bir işlem açmış gibi bir pozisyon büyüklüğü yaratırsınız.

VİOP Endeks kontratı işlem örneği:

10 adet XU030 (Bist30) kontratı almak istediğinizi düşünelim. 1 adet güncel XU030 kontratı 1645 TL dir.

Buna göre; 10*1645 TL = 16.450 TL başlangıç teminatı yatırmanız gerekmektedir.

Pozisyona giriş: 1475 Puan

Pozisyondan çıkış: 1500 Puan

Pozisyona giriş işlemi: 10 * (147.500 / 1000 ) * 100 = 147.500 TL

Pozisyon çıkış işlemi: 10 * (150.000 / 1000 ) * 100 = 150.000 TL

Kar/zarar işlemi: 150.000 – 147.500 = 2.500 TL

Burada görüldüğü üzere 16.450 TL yatırılan para karşılığında 2.500 TL para kazanılmıştır.

Yüzdesel olarak ise 2.500 / 16.450 * 100 = %15,19 kar sağlanmıştır.

VİOP pay vadeli kontratı işlem örneği:

Arçelik hisse senedinde vadeli işlem açtığınızı düşünelim. Arama motorundan VİOP teminat tutarları olarak arattığımızda güncel ARÇELİK teminat tutarı 450 TL olduğunu görmekteyiz.

1 ARÇELİK kontratı almak istediğimizde 450 TL ödemekteyiz.

Buna göre 10 adet ARÇELİK kontratı almak istediğimizde 450*10 = 4.500 TL ödemek durumunda kalacağız.

Pozisyona giriş: 34,50 TL

Pozisyondan çıkış: 35,00 TL

Pozisyona giriş: 10 * (34,50 * 100) = 34.500 TL

Pozisyon çıkış işlemi: 10 * (35,00 * 100 = 35.000 TL

Kar/zarar işlemi: 35.000 – 34.500 = 500 TL

Burada görüldüğü üzere 4.500 TL yatırılan para karşılığında 500 TL para kazanılmıştır.

Yüzdesel olarak ise 500 / 4.500 * 100 = %11,11 kar sağlanmıştır.

Yukarıda viop nedir, viop kar zarar hesaplama örnekleri ve viop işlem nasıl yapılır konularına yer verdik. İşlem örneklerinde gördüğünüz gibi kaldıraç oranı yatırımcıya spot piyasada yapacağı işlem gücünün x6 , x10 gibi katlara çıkartıyor. Burada hep pozitif yönlü işlem kapatmalara yer verdik. Bunun negatif yönlü olabileceğini de unutmayın.

VİOP da işlem yapanların bilmesi gereken en önemli konulardan birisi de teminat tamamlama çağrısı (margin call) dir. Gün sonu kar/zarar hesapları yatırımcıların hesaplarına aktarılacağından T+1 süre sonra eksi bakiyeye düşmüş olan kişilerden uzlaşma fiyatına göre teminatı tamamlama istenir ve saat 15:00 e kadar teminat tamamlanması gerekmektedir.

VİOP İşlem Saatleri

Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri : 09:30-18:10

Endeks Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri: 09:30-18:15

Diğer Sözleşmeler(Döviz pariteleri, emtialar vb.) : 09:30-18:15